Tıpkı bireylerin kısa tarihinde olduğu gibi, büyük gelişmelerin tarihi de, kendi geçmişlerindeki noktalarla çeşitli bağlar içerir. Müzik sektörü adına 80’li yıllardan günümüze kadar geçen zamanda yaşanan hızlı değişiklikleri anlayabilmek ve bu değişikliklere yön verebilmek için, müziğin ve icranın kaydının kendi içindeki gelişimsel tarihini ve içinde bulunduğu zamanda yaşanan sosyolojik  gerçekleri incelememiz gerekir.

‘Fonograf’ın icadı sayesinde sesin kaydedilmesinden bugüne kadar gelinen zaman zarfında müziğin dinleyicilere ulaşması ve sektör olmaya başlaması, gramafonlar ile dinlenebilecek olan ‘plak’(LP)ların üretilmesiyle başlar. İlk plakların ortaya çıktığı 1903 yılından itibaren müzik, bir düzenlemenin performansından ziyade ‘o düzenlemenin anısı olma’ şeklinde seri olarak üretildikçe tüketim de başlar. Dolayısıyla bu dönemden günümüze kadar gelen ‘telif ve eser sahipliği hakkı’ kavramları ortaya çıkar.

Ardından, türlü çeşitlilik içeren müzik ve programları evlere taşıyan ‘radyo’ keşfedilir. Zamanla plak endüstrisinin yardımcısı haline gelen radyo vesilesiyle, jazz gibi çeşitli müzik türleri de yaygınlaşır ve kabul görmeye başlar. Afrika kültürünün bir ifade tarzı olarak doğan ve Afrika orjinli ritmleri içeren bu tür, zamanla birçok kişi tarafından sevilecek ve Amerikan edebiyatında hatrı sayılır öneme sahip birçok eserde karşımıza çıkacaktır. Radyolu günlerde performans icra eden jazz müzisyenleri, Amerika ve Avrupa’da tanınmaya başlanırlar ve yapacakları performanslar dinleyiciler tarafından takip edilir. II. Dünya Savaşı sırasında bazı ülkelerde yasaklanan bu tarz, ancak ‘radyo’nun sağladığı kültürel iletişimle tekrar gündeme gelecektir. Savaşın ardından yaşanan sosyal ve ekonomik değişimler, bireylerin yaşantısını olduğu kadar müzik sektöründeki değişimin yönünü de etkiler. Bu dönemde sosyal yaşama ve bağımsızlık fikrine sarılan bireyler; dans, pop ve rock’n roll gibi yeni türlerle tanışır. Bu tarihlerden itibaren müzik, bireylerin kendileri adına oluşturduğu kimliğin bir parçası olma işlevini de üstlenmiştir. Müziğin bu işlevi, kendini 1960’ların sonunda sıfata döndürerek çeşitli kuşakların ve kitlelerin kendini ifade etmesindeki en önemli araç haline gelir; tıpkı ‘çiçek çocuklar’ olarak adlandırılan hippiler yada beatnikler gibi…

İşlevini akıma döndüren müzik; bir zaman sonra ‘star’ olarak adlandırılacak idollerini ve bu idollerin oluşumundaki genel çizgiyi yaratmakta da söz sahibi olacaktır.  Bu oluşumda, radyodan sonra keşfedilen televizyonun payı büyüktür elbette, zira televizyon sayesinde idoller görsellik kazanır ve ‘reklam’ kavramı hayatlarımıza girer. Aynı yıllarda ideolojilerin tetiklemesiyle, müzik eserlerinin kimliği de evrimleşmeye başlar ve gittikçe bireye, bireyin duruşu ve duygularına yönelik bir anlatı sunmaya başlar. İngiltere ve Amerika’da, az zamanda dünya çapında ün sahibi olacak grup ve müzisyenler 60’lı ve 70’li yıllarda ortaya çıkar (Bkz: Beatles, The Rolling Stones, The Doors, Jimi Hendrix, Janis Joplin, Bob Dylan, Jefferson Airplane…) Ortaya çıkan bu yeni evrensellik, müzik sektörünün de gelişmesini sağlar, zira büyük şirketler ortaya çıkan ‘ürün’ün dünyanın bir çok yerinde çok satılması ve sanatçının çeşitli yerlerde performanslar sergilemesi adına çalışırlar. Biraradalığı destekleyen bu oluşumda, canlı performansların ve çeşitli konserlerin önemli payı vardır. Bu değişim, sanatsal olarak da çeşitli disiplinlerin bir araya gelmesine vesile olur. Örnekse; en güzel, en uçuk, en ilginç kapak tasarımları, afiş ve posterler bu dönemde ortaya çıkar. Ayrıca bu biraradalık dahilinde yansıtılan marjinal ve bir anlamda ideolojik duruşlar, çeşitli pazarlama stratejilerinin doğmasına da katkıda bulunur.

80’li yıllara gelindiğinde, savaşa karşı kollektif bir şekilde sosyalleşen kitleler ile; savaşın içinde, kısıtlı ekonomik şartlarla bir sıfata sahip olmaya çalışan kitlelerin hazır birer tüketici olarak ‘güç’ ve ‘para’ kavramları etrafında birleştiği gözemlenir. Ses bantlarından oluşan ‘kaset’lerin, plakların yerine geçmesiyle yeniden değişen müzik sektörü, 1979 itibariyle Sony firmasının icadı olan ‘walkman’ ile tanışır ve yapılanmasını bu icada doğru yönlendirir. Bu buluş sayesinde müzik, bir yere ait olmaktan çıkarak kişiye istediği zamanda ve mekanda eşlik edebilecek bir özellik kazanır. Bu doğrultuda, kişisel duruş ve kollektiviteyi sağlayan bir unsur olmaktan çıkan müzik, artık bir ‘ilişki’ haline gelir. Aynı dönemlerde televizyonda müzik kanallarının (başta MTV olmak üzre) ortaya çıkmasıyla müzik endüstrisi, görselliğin ilk adımını da bu sayede atar. Tesadüf mü bilinmez ama, MTV kanalının yayınladığı ilk video klibe sahip olan ‘Video Killed The Radio Stars’ adlı şarkı, geleceğin adeta bir öngörüsü gibi kulaklarda çınlamaya başlar.  80’li yıllar bir anlamda, ‘tüketici’ kavramının içinin doldurulmasına ve bu sayede kavramın vasıflandırılmasına başlanan yıllardır. Ortaya çıkan her yeni nesne, onu almak için hazırda bekleyen vasıflı(!) insanlar adına bir ‘hizmet’ olarak şekillenmeye başlar. Televizyon kanallarının artması, uçağın çoğunluk tarafından kullanılan bir ulaşım aracı halini alması, telefonun yanı sıra fax ve benzeri haberleşme sistemlerinin yaratılması ve nihayetinde bilgisayar kullanımının yaygınlaşmaya başlaması bu yıllarda başlar. Dolayısıyla, bireylerin algısı da yine aynı yıllarda değişmeye başlar. Bir diğer deyişle, algımızı etkileyen ve bize ulaşan nesne ve olayların seyri hızlanır, şekli değişmeye başlar.

80’ler, anlatacak hikayeleri ve gerçekleştirecek ideolojileri olan, marjinal bir duruşu olan müzisyenleri geride bırakarak; tıpkı tüketimin doğasında olduğu gibi sürekli kendini yenileyen, taklit etme özlemi oluşturan ve geçici konular üzerinde duran starları ön plana çıkarır. Bu yıllar, aynı zamanda bireylerin ‘party’lerde yada discolarda sosyalleştikleri, techno ve elektronik müziğin varlığına da şahit olunan bol danslı yıllardır. Pop müziğin ve bu tarzda performans sunan müzisyenlerin devleştiği 80’lerde; Madonna ve Michael Jackson gibi, müziği dışında yaptıkları ve yaşam tarzıyla anılacak dünya çapında ‘star’lar ortaya çıkar. Satışlar, sadece müzikal yapı ile değil, yapılan tanıtım ve yaratılan imajın kitleleri etkilemesiyle de ilgilidir. Dolayısıyla bu zamandan sonra müziğin başarısı, tüketici sayısı ve ticari satışlar ile ölçülmeye başlanacaktır. 
90’lı yılların başlarında doruğa çıkan albüm satışları, büyük fimaların popüler müzik dışında türlere yönelmiş olan grup ve müzisyenleri de bünyelerine katmasına vesile olur. Ortaya çıkan alternatif müzik akımlarının (grunge gibi) büyük dinleyici kitlelerine ulaşması, reklam ve klip dünyasına da yeni isimler ekler; zira bu yeni isimlerin oluşturduğu pazar payı ve hedef kitlesi önemli bir sayısal değer taşımaktadır. Aynı yıllarda gelişen ve sesi, çeşitli gürültüleri yansıtmadan daha saf kaydedebilen CD teknolojisi ve bu teknolojinin taşınabilir araçlarla hayatımıza girmesi; dinleyici profilini de değiştirmeye başlar. Bu yıllarda müzik, sürekli bizimle beraber ve  her yerde olduğundan, yalnızlaşan bireylerin üzerinde sonsuzluğa uzanmak isteyen bir duygu oluşturur.  Bu durum da, bireyi daha çok tüketici kılar ve kişiler arzularının nesnelerine sonsuz sayıda ulaşmak isterler.

1992 yılıda, ‘ses’in depolanması ve iletilmesi adına kesin sonuca götürecek system olan MPEG Audio Layer 3, kısaca MP3 teknolojisi ortaya çıkar. Bu teknoloji, müzik eserlerinin sanal olarak taşınması ve iletilmesini sağlayan bir teknolojidir ve kullanım itibariyle internetin yaygınlaştığı 1994 yılından itibaren tüketiciler tarafından tercih edilir olmuştur. Bu gelişimi gören Sony firması, MP3’lerin kaydedilip taşınmasını sağlayan cihazlar piyasaya sürer. Bu durum; EMI, SONY-BMG, Universal ve Warner’dan oluşan dört büyük şirketin; korsan kullanım, telif hakları ve satışlar adına zor bir dönem geçireceğinin öngörüsü olarak da kabul edilebilir. Nihayetinde, sektörün evriminin globalleşme ile paralel olduğunu  anlayan büyük firmalar, 90’lı yılların sonlarına doğru, sanal müziğin satışına yönelirler.

Bu oluşumdan günümüze kadar gelinen zaman içinde; internetin yaygınlaşması ve yapılan işlerin kolayca dünyaya dağılabilirliği nedeniyle bağımsız (independent) firmalar satış pastasında pay edinmeye başlar ve müzik, gerek sıfatsal gerekse tanımsal olarak çeşitlilik göstermeye başlar. Tüketiciler adına temel talep; nesnelere sahip olmaktan ziyade, onlara ‘bağlı olma’ya doğru yol almaktadır. Yaratılan programlar ve web siteleri, müzikal arayıştan çok ‘takip etme’ ve ‘depolama’ eylemini  aşılamaktadır ve bu eylem doğrultusunda firmalar, tüketicisi adına yeni ürünler ve pazarlama stratejileri belirler.
Apple’ın piyasaya sürdüğü i-podlar, yeni yüzyılın yeni müzik dinleme alışkanlığı olarak ürünü piyasaya sunar ve bu ürünü bir ‘yaşam stili’ sıfatıyla müşteri kitlesine ulaştırır. 2007 yılında piyasaya sürülen ve i-pod’un bir üst teknolojisi olan i-phone adlı ürün ise; dinleyicinin sosyal yaşam profiline uygun olan telefon ve müzik taşıyıcısı olarak, piyasaya çıktığı andan itibaren ilgi görür. Bu örnek ise, müzik endüstrisinin gelecekteki pazarlama stratejisi adına bir öngörü taşır; zira telefonlardaki melodi olarak iletişim teknolojisi aygıtına eklenebilen müzik, gelecekte yine aynı teknolojiyi kullanarak bir pazarlama alanı yaratacaktır.

Bu gelişimler karşısında göstergeler, müzik endüstrisindeki üç temel unsurun kesinlikle değiştiğini doğrular. Bunlardan ilki ve en önemlisi; dinleyicinin (tüketicinin), yaşamının hız kazanması, iletişim olanaklarının çoğalması ve zaman itibariyle hayatındaki her şeyi yönetebilen birey haline gelmesi (yada böyle olmasının arzulanması) yüzünden konumunun ve talebinin değişmesidir; zira pazarlamadaki arz-talep ilişkisinin kaynağı olan arz’ın yönelimi talebi doğrudan etkiler. Buna bağlı olarak da müzik dinleme pratikleri ve müzik saklama koşulları değişmiştir. Müzik endüstrisini temelden etkileyen ikinci degisim ise; müziğin uluslararası alanda pazarlanması unsurunda yaşanmıştır. Bu değişime bağlı olarak; büyük müzik firmaları stratejilerini değiştirmiş ve telif hakları güncellenmiştir. Sektörde önem arz eden son etkili değişim ise; müziğin dağıtım ve üretim yollarının değişmesiyle oluşan talebi gideren bağımsız firmaların, ticari olarak eskisine oranla daha büyük paya sahip olmasıdır. Bu gelişimi,  başta da belirttiğim üzre ‘sınıflandırılmayan’a olan merak ve ilgisini artıran dinleyicinin (tüketici) konum ve talebinin değişmesi tetikler.

Sonuç olarak; teknoloji ve müziğin, hiyeraşik bir döngü içinde birbiri üzerinden güç sağladığı tartışmasız bir gerçektir ve bu noktada ‘müzik’, gerek sıfatsal gerekse ürün olarak varlık ile yokluğun kesişiminde konumlanmaktadır. Müzik endüstrisindeki değişiklikler, sosyal olaylar ve teknoloji tarafından şekillenir. Dolayısıyla sektörün nereye gittiğini anlayabilmemiz için, sosyal yaşamdaki değişiklikleri irdelememiz gerekmektedir.